Հայաստանի քաղաքական համակարգում ձևավորվել է լարվածություն, որի առանցքում Հայ Առաքելական Եկեղեցին է։ Գործընթացը, որը մեկնարկել է իրավական ձևակերպումներով, այժմ ստանում է քաղաքական և միջազգային բնույթ։
Իտալական Il Giornale D’Italia (https://www.ilgiornaleditalia.it/news/esteri/769731/una-vergogna-storica-il-procuratore-generale-dell-armenia-apre-procedimento-penale-contro-il-capo-della-chiesa-apostolica-armena.html) պարբերականը հրապարակել է գնահատական, ըստ որի՝ «դատական ակտի կատարմանը խոչընդոտելու» մեղադրանքը դիտարկվում է որպես իշխանության կողմից քաղաքական հակակշիռը սահմանափակելու փորձ։ Նման գնահատականը կարևոր է, քանի որ այն արտացոլում է եվրոպական մեդիա դաշտում ձևավորվող ընկալումը։
Ֆրանսիայում գործող CCAF-ը, ներկայացնելով հայկական համայնքի դիրքորոշումը, հայտարարել է, որ Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի նկատմամբ ճնշումները անընդունելի են և պահանջել է դրանց անհապաղ դադարեցում։
Արգենտինայի հայկական կազմակերպությունների գնահատմամբ՝ գործընթացը տեղավորվում է պետական ինստիտուտների թուլացման ընդհանուր միտման մեջ։ Նրանց կարծիքով՝ եկեղեցու դեմ ճնշումները դիտարկվում են որպես հակակշիռների համակարգի վերաձևակերպման քայլ։
Այս արձագանքները վկայում են, որ սփյուռքի ներսում ձևավորվում է համախմբված դիրքորոշում։ Կարևոր է շեշտել, որ քննադատությունը պայմանավորված չէ արտաքին քաղաքական հաշվարկներով։ Այն արտահայտում է համայնքային ինքնապաշտպանական տրամաբանություն, որտեղ եկեղեցին ընկալվում է որպես ազգային գոյության հիմնասյուն։
Իրավիճակը պահանջում է սառնասիրտ քաղաքական հաշվարկ։ Պետություն–եկեղեցի հակադրության խորացումը կարող է վերածվել երկարաժամկետ ճգնաժամի, որի հետևանքները կազդեն ինչպես ներքին կայունության, այնպես էլ արտաքին հարաբերությունների վրա։ Միակ կայուն ելքը մնում է ինստիտուցիոնալ հավասարակշռության վերականգնումը և բաց երկխոսությունը՝ առանց վարչական ճնշման գործիքների կիրառման։
