«Դանդաղընթաց օսմանականացում»

Երևանում «Եվրոպական քաղաքական համայնքի» վեհաժողովը ոչ միայն ցույց է տալիս Հայաստանի դիվանագիտական կողմնորոշման վեկտորը, այլև խթանում է մի երևույթ, որն արևմտահայագիտության մեջ ստացել է «դանդաղընթաց օսմանականացում» անվանումը: Ստորև` գործընթացի հիմնական բաղադրիչները:

Անիի կամուրջ. ինֆրաստրուկտուրա, թե՞ զիջում

Վեհաժողովի ընթացքում Հայաստանի և Թուրքիայի միջ ստորագրվեց Անիի պատմական կամրջի վերականգնման արձանագրությունը: Կամուրջը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության և Թուրքիայի Հանրապետության սահմանին, հանդիսանալով պատմական Մետաքսի ճանապարհի անբաժանելի մասը: Պաշտոնապես սա ենթակառուցվածքային ծրագիր է: Ռազմավարական առումով սահմանային վերահսկողության թուլացում, տարածքային տարանջատման խարխլում և թուրքական ազդեցության ընդլայնում:

«Դասախոսություններ» Ալիևից. Երևանի պասիվությունը

Վերջին ամիսներին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հայտարարությունները, որոնք հնչում են կոշտ, վերջնագրային երանգներով, Երևանում չեն արժանանում ոչ համարժեք պատասխանի, ոչ էլ դիվանագիտական հակազդեցության: Իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի` 2028 թվականին Բաքու մեկնելու պատրաստակամության մասին հայտարարությունը միայն ամրապնդում է այս տպավորությունը:

«Արևմտյան Ադրբեջան». թեմա, որը չի փակվել

Փաշինյանը պնդում է, որ «Արևմտյան Ադրբեջան» հասկացությունը (այսինքն` Հայաստանի տարածքի մի մասի նկատմամբ Ադրբեջանի տարածքային հավակնությունները) օրակարգից հանված է: Սա, սակայն, չի համապատասխանում իրականությանը:

Բաքվի պաշտոնական շրջանակներում ոչ միայն չեն հրաժարվել այս թեզիսից, այլև մշակվում են «դեմոգրաֆիկ յուրացման» կոնկրետ պլաններ: Խոսքը մոտ 300 հազար «փախստականների» հայկական տարածքներում վերաբնակեցման մասին է: Սա, փաստացի, բնակչության փոխարինման և տարածքային ինքնության ջնջման ռազմավարություն է:

Օսմանականացման նոր փուլ

Պատմականորեն «օսմանականացում» եզրույթը նշանակում էր ոչ թուրքական տարածքների ինտեգրում օսմանյան կայսերական համակարգին, այնուհետև ազգային ինքնության ոչնչացում: Այսօր այն վերաիմաստավորվում է որպես Հայաստանի աստիճանական վերածում Ադրբեջանի և Թուրքիայի ազդեցության գոտու առանց բացահայտ ռազմական բռնազավթման, բայց դիվանագիտական, տնտեսական և դեմոգրաֆիկ ճնշման միջոցով:

Կանխատեսումներ և եզրահանգումներ

Եթե Երևանի ներկայիս քաղաքական գիծը շարունակվի, Անիի կամուրջը կդառնա ոչ թե խաղաղության խորհրդանիշ, այլ սահմանային հսկողության փլուզման առաջին օղակը: «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին հռետորաբանությունը կվերածվի պաշտոնական պահանջների: 300 հազար «փախստականների» վերաբնակեցումը կդառնա անշրջելի ժողովրդագրական փոփոխություն:

Արդյունքում Հայաստանը փաստացի կվերածվի Ադրբեջանի ֆիլիալի, իսկ «օսմանականացման» գործընթացը կավարտվի ոչ ռազմական, այլ «խաղաղ» խարխլմամբ: Հարցը միայն ժամանակի մեջ է կայանում։